Kerken

De Gereformeerde Kerken vrijgemaakt worden gevormd door zo´n 270 gemeentes: gemeenschappen van christenen in een bepaalde plaats of regio, verspreid over Nederland. We weten ons met elkaar verbonden door het geloof in de enige echte God. Hij geeft zich aan ons in Jezus Christus en bezielt ons door zijn Heilige Geest. Die verbondenheid in geloof hebben we vorm gegeven in allerlei onderlinge contacten en afspraken. Omdat we samen bij God horen, willen we ook bij elkaar horen. Geloven is niet maar voor waar aannemen van allerlei zaken. We willen omgaan met God, persoonlijk, maar ook samen een relatie met God hebben. In de gemeentes gaat het er om dat we elkaar stimuleren in die verhouding met God. Daarbij is iedereen welkom. We luisteren eerbiedig en zorgvuldig naar wat God in de Bijbel te zeggen heeft. Dat blijkt steeds een goede boodschap te zijn, die mensen goed doet en die stimuleert om er naar te leven. We zijn een levende gemeenschap, waarin van alles gebeurt en zich ontwikkelt. Tegelijk willen we bewust in de traditie staan van de kerk van vroeger, van de eerste gemeentes af. We zijn niet de eersten die met God omgaan, en zullen ook de laatsten niet zijn. We proberen de spanning die daarbij hoort in trouw uit te houden.

  • we beseffen dat wij niet bijzonder zijn, maar dat het een wonder is dat God met gewone mensen iets moois wil opbouwen
  • we zijn echt niet bijzonder, niets menselijks is ons vreemd, Gód is bijzonder
  • we vertellen graag aan wie het horen wil hoe goed het is met God om te gaan
  • we voelen ons verantwoordelijk voor de samenleving en de mensen om ons heen
  • we houden ervan als de dingen goed geregeld zijn en in stijl verlopen; soms lopen we onszelf daarbij in de weg, maar ja…
  • we gaan eerlijk en open met elkaar om en zeggen wat we van zaken vinden, met alle risico´s van dien
  • we beseffen dat God ons allemaal een positieve taak geeft in ons leven

 

Hoezo, gereformeerd?

We heten Gereformeerde Kerken omdat we het stempel willen dragen van de Reformatie uit de zestiende eeuw. Dat was een omvangrijke beweging in de West-Europese kerken die aandrong op herstel en verbetering van de toenmalige Rooms-Katholieke Kerk. Aan die beweging zijn vooral de namen van Martin Luther (1483-1546), Hyldrich Zwingli (1484-1531) en Johannes Calvijn (1509-1564) verbonden. Tegenover allerlei vervlakking en verbastering wilde de Reformatie ´terug naar de bronnen´ van de kerk: de Bijbel en de belijdenissen van de oude kerk. Het ging er vooral om dat wat God in de Bijbel zegt maatgevend zou zijn voor het persoonlijk, kerkelijk en maatschappelijk leven. Toen voor deze beweging binnen de Rooms-Katholieke Kerk geen plaats bleek, ontstonden verschillende regionale protestantse kerken. Wat zij op grond van de Bijbel geloofden en elkaar te vertellen hadden werd opgeschreven in diverse belijdenisgeschriften. Op basis van dergelijke geschriften verbonden de kerken zich vervolgens aan elkaar. In Nederland ontstond zo een verband van Gereformeerde Kerken op basis van de Nederlandse Geloofsbelijdenis (1561), de Heidelbergse Catechismus (1563) en, iets later, de Dordtse Leerregels (uitspraken van de Synode van Dordrecht, gehouden in 1618-1619). Deze drie vormen samen de zogeheten drie formulieren van eenheid. Het zijn belijdenissen die vooral inzichten van Johannes Calvijn weerspiegelen. Wat in deze drie formulieren van eenheid staat bindt tot op vandaag de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt samen. Wat er ook méér te vertellen is op grond van de Bijbel, dit moet in ieder geval ook verteld worden. Daarom hebben we afgesproken dat niemand namens de kerken iets mag zeggen dat met deze drie belijdenissen in strijd komt.

Hoezo, vrijgemaakt?

We heten Gereformeerde Kerken vrijgemaakt omdat ons kerkverband ontstaan is uit de zogeheten Vrijmaking van 1944 en volgende jaren. Inderdaad, dat was midden in de Tweede Wereldoorlog – onvoorstelbaar genoeg. Om er toch iets van te begrijpen moeten we terugdenken aan de Gereformeerde Kerken vóór die oorlog. In de jaren dertig kwam daarin een beweging op gang die over leer en leven opnieuw wilde nadenken vanuit de Bijbel. Er werden kritische vragen gesteld bij ideeën die verder leefden in die kerken. Diverse mensen ervoeren deze beweging als een bedreiging en organiseerden verzet ertegen. Vanaf 1936 werd op landelijk niveau onderzoek gedaan naar de leer- of meningsverschillen binnen de kerken. Uiteindelijk deed in 1942 de generale synode (landelijke vergadering) op een heel aantal punten inhoudelijke uitspraken. De ellende begon pas goed toen die uitspraken dwingend werden opgelegd aan al de kerken. Onder dreiging van disciplinaire maatregelen moest iedereen zich er aan houden. Die disciplinaire maatregelen werden her en der uitgevoerd ook. Er zat voor de mensen die het met de uitspraken persé niet eens konden zijn tenslotte weinig anders op dan zich ervan vrij te maken, uit te treden en zich opnieuw te organiseren. Dat gebeurde in eerste instantie publiek in een vergadering in Den Haag in augustus 1944. Later volgden over het hele land groepen kerkleden en kerken. Samen vormden de ´vrijgemaakten´ toen een nieuwe kerkengroep. Omdat de kerken die zich aan de synode-uitspraken lieten binden de Gereformeerde Kerken bleven heten, is voor de kerken die zich vrijmaakten uiteindelijk de toevoeging vrijgemaakt gangbaar geworden, om misverstand te voorkomen. Voor een kerk bovendien geen lelijke naam: vrij van allerlei menselijke ideeën en dwang, om alleen te luisteren naar wat God te zeggen heeft.

Maar zijn dat niet…?

Misschien dat er lezers zijn, die nu denken: maar dat zijn toch die artikel-31-ers, die binnen-verbanders, die hoogmoedige types die denken dat zij alleen de kerk zijn? Er zijn in het verleden allerlei beelden van onze kerken ontstaan, meestal niet zulke mooie beelden. We hebben er geen behoefte aan om te doen alsof er vanuit onze kerken nooit aanleiding is gegeven tot negatieve beeldvorming. Wij zijn bepaald niet volmaakt en lang niet altijd wijs. Toch vragen we hier: beoordeel ons niet op wat over ons gedacht wordt, maar kijk naar wie we zijn en wat we samen doen. Op www.gkv.nl staat allerlei informatie over waar we te vinden zijn en wanneer we samenkomen. Kom eens kijken bij een gemeente bij u in de buurt en vorm u een beeld naar de werkelijkheid. U bent uitgenodigd.
Belijden

Vanaf het eerste begin van de christelijke kerk hebben christenen nagedacht en met elkaar gesproken over de boodschap van de Bijbel. Wat is het belangrijkste om door te geven aan onze kinderen en aan andere mensen? In de loop van de tijd heeft de kerk en hebben kerken zich op verschillende punten uitgesproken en vastgelegd. Dat gebeurde in zogenaamde ´belijdenissen´. Die belijdenissen zijn dus in de eerste plaats een service van de kerk: je hoeft niet meer het wiel uit te vinden. Over heel veel is al nagedacht en voor allerlei dingen zijn al woorden gevonden. Bovendien helpen belijdenissen je te onderscheiden tussen zin en onzin: er wordt tenslotte allerlei nonsens verkocht in naam van kerk en christelijk geloof. Het zou dom zijn zulke hulpmiddelen ongebruikt te laten. In de Gereformeerde Kerken hebben in totaal zes van die belijdenissen een bepaald gezag. We hebben afgesproken dat wat mensen namens onze kerk zeggen, moet passen bij deze belijdenissen. Samen met talloze andere kerken aanvaarden we drie belijdenissen van de oude kerk. Met andere gereformeerde kerken stemmen we in met drie uitvoeriger belijdenissen uit de zestiende-zeventiende eeuw.

Het gaat achtereenvolgens om:

  • de Twaalf Artikelen of Apostolische Geloofsbelijdenis
  • de Geloofsbelijdenis van Nicea
  • de Geloofsbelijdenis van Athanasius
  • de Nederlandse Geloofsbelijdenis
  • de Heidelbergse Catechismus
  • de Dordtse Leerregels

 

Een flink aantal afspraken over de gang van zaken in de kerken zijn vastgelegd in de zogeheten Kerkorde.